मन्त्री
संघटनयन्त्रस्य चालकस्थाने स्थित्वा संघटनं निर्वहेत् इति अपेक्षा। सः संघटकः योजकः च भवेत्। मन्त्रिणः जनसंग्रहः विपुलः स्यात्, अपि च सः प्रत्येकस्मिन् कार्ये योग्यस्य जनस्य नियोजनं कर्तुं शक्नुयात्। गणनिर्माणं गणस्य संचालनं च कर्तुं समर्थः स्यात्। तेन गणीयाः प्रेरणीयाः, कार्यप्रवीणाः च करणीयाः स्वस्य उदाहरणबलेन। गणे विद्यमानः कोऽपि असफलः मा भवतु इत्यपि तस्यैव उत्तरदायित्वं भवति।
मन्त्रिणः प्रमुखाणि कार्याणि
- कार्यक्षेत्रे कार्यं सर्वव्यापि सर्वस्पर्शि यथा स्यात् तथा चिन्तनम्। उदा. – महिलानां मध्ये कार्यम्, सामाजिकानां मध्ये कार्यम्। सर्वविधजाति-मत-सम्प्रदायेषु संस्कृतकार्यं भवेत् इति योजना। तदर्थं गणस्य सज्जीकरणम्।
- निर्णयानां क्रियान्वयनम्।
- कार्याणां, कार्यकर्तृणां च विषये चिन्तयितुं नियततया उपवेशनानाम् आयोजनं निर्वहणं च।
- सामूहिकनिर्णयप्रक्रिया सहजतया भवेत्। तदर्थं सहकारिभिः सह आदौ चर्चा।
- कार्यविभागेषु आयामेषु च समर्थानां कार्यकर्तृणां नियोजनं ज्येष्ठैः सह समालोच्य कर्तव्यम्।
- प्रान्ते सर्वेषां कार्यविभागानाम्, आयामानां च विकासः, दृढीकरणं च।
- साप्ताहिकमेलनानां सम्भाषणशिबिराणां च आयोजने सः दत्तावधानः स्यात्।
- स्वस्य तथा च गणीयानां प्रवासयोजनायाः निश्चयः।